Theo thông tin cập nhật của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khu vực châu Phi, bệnh Ebola do chủng Bundibugyo, một chủng vi rút thuộc nhóm Ebola mà hiện nay chưa có vắc xin hoặc phương pháp điều trị nào được phê duyệt, tại Cộng hòa Dân chủ Công Gô và Uganda đang tiếp tục diễn biến phức tạp, số ca mắc gia tăng, có sự mở rộng về địa bàn và ghi nhận nguy cơ lây truyền qua biên giới. Ngày 17/5/2026, WHO công bố dịch bệnh Ebola do chủng Bundibugyo tai Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda là Sự kiện Y tế công cộng gây quan ngại Quốc tế (PHEIC) nhưng chưa đủ tiêu chí là Sự kiện khẩn cấp đại dịch, theo quy định của Điều lệ Y tế Quốc tế (IHR 2005).  

Tính đến ngày 27/5/2026, Cộng hòa Dân chủ Công Gô ghi nhận 1077 ca nghi ngờ, trong đó có 238 ca tử vong nghi ngờ; 121 ca xác định, trong đó có 17 ca tử vong. Uganda ghi nhận 07 ca xác định, trong đó có 01 ca tử vong. Tổng cộng hai quốc gia ghi nhận 128 ca xác định, trong đó có 18 ca tử vong. Các số liệu về ca mắc và ca tử vong có thể tiếp tục được cập nhật và điều chỉnh do quá trình điều tra dịch tễ và xét nghiệm vẫn đang được triển khai.

Tại Cộng hòa Dân chủ Công Gô, dịch đã ghi nhận tại 14 khu vực y tế thuộc 03 tỉnh, tập trung chủ yếu tại tỉnh Ituri. Một số khu vực có số ca xác định cao gồm Rwampara, Bunia, Mongbwalu và Nyankunde. Công tác truy vết người tiếp xúc còn gặp nhiều khó khăn do tình hình an ninh phức tạp, di biến động dân cư cao, đặc biệt tại các khu vực khai khoáng và khu vực giáp biên. Tại Uganda, các ca xác định được ghi nhận là ca xâm nhập, di chuyển từ Công Gô đến Kampala của Uganda trong đó có một số trường hợp liên quan đến đi lại, tiếp xúc gần thông qua vận chuyển và chăm sóc y tế.

 Hình ảnh virus Ebola. Ảnh: medlatec.vn

WHO đánh giá nguy cơ dịch tại Cộng hòa Dân chủ Công Gô ở mức rất cao và nguy cơ ở cấp khu vực (bao gồm Uganda) ở mức cao do còn có lây truyền trong cộng đồng, nguy cơ tồn tại các chuỗi lây truyền chưa được phát hiện, gia tăng số ca liên quan đến di chuyển qua biên giới và mạng lưới người tiếp xúc mở rộng; và nguy cơ ở cấp toàn cầu hiện ở mức thấp.

Trước diễn biến nêu trên, ngày 22/5/2025, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế đã phối hợp với WHO, Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (US.CDC), các bộ, ngành liên quan và các chuyên gia tổ chức đánh giá nguy cơ bệnh xâm nhập vào Việt Nam. Theo đánh giá hiện nay, mặc dù Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh và nguy cơ bệnh xâm nhập vào Việt Nam ở mức thấp; tuy nhiên, không loại trừ khả năng ghi nhận ca bệnh xâm nhập, nhất là trong bối cảnh giao lưu đi lại quốc tế tiếp tục gia tăng.

Bộ Y tế đã chủ động triển khai các hoạt động phòng, chống dịch từ sớm, từ xa; tổ chức cập nhật các hướng dẫn chuyên môn, kỹ thuật, tổ chức tập huấn, hướng dẫn chuyên môn cho các tỉnh, thành phố về giám sát, xét nghiệm, phát hiện sớm, điều tra, truy vết, quản lý trường hợp bệnh nghi ngờ; đồng thời chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát tại cửa khẩu, cơ sở khám chữa bệnh và cộng đồng, kiện toàn công tác điều trị, thực hành phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, truyền thông nguy cơ và huy động sự tham gia của cộng đồng, bảo đảm duy trì trạng thái chủ động, sẵn sàng trong công tác phòng, chống dịch bệnh.

Các địa phương đã tăng cường giám sát người nhập cảnh, đặc biệt là người đi về từ khu vực đang có dịch; rà soát phương án đáp ứng, chuẩn bị sẵn sàng nhân lực, vật tư, hóa chất, trang thiết bị, khu vực cách ly và điều trị khi cần thiết, nhằm phát hiện sớm, xử lý kịp thời, không để dịch bệnh lây lan tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và trong cộng đồng.

Để chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh Ebola, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế đề nghị người dân:

- Không hoang mang, chủ động cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống; khi có biểu hiện nghi ngờ sau khi đi về từ khu vực đang có dịch hoặc có tiếp xúc với trường hợp nghi ngờ, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn, khám và xử trí kịp thời.

- Hạn chế các chuyến đi không cần thiết đến những khu vực bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh.

- Đối với những công dân buộc phải đến các khu vực này, cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa như tránh tiếp xúc với người bị bệnh hoặc có triệu chứng như sốt, nôn ói hoặc tiêu chảy.

Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với WHO, US.CDC và các tổ chức quốc tế để cập nhật tình hình, đánh giá nguy cơ thường xuyên và triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp với diễn biến thực tế.

Thông tin tham khảo:

1. WHO Regional Office for Africa, Weekly External Situation Report 02, số liệu đến ngày 24/5/2026;

2. Thông tin tại đường dẫn: https://www.who.int/emergencies/alert-and-response

3. ASEAN Biological Threats Surveillance Centre. Situation Report of Ebola Disease Outbreak caused by the Bundibugyo virus (BDBV) in the Democratic Republic of the Congo & Uganda. May 29,2026.

Cục Phòng Bệnh - Bộ Y tế